|
KGB'nin
Yeni Yüzü: SVR
 "Amerika
ile Rusya arasındaki
casusluk Soğuk Savaş'ın
sona ermesiyle birlikte
tamamen bitmese
de çok azalacak,
önemini kaybedecek"
diyenlerin ne kadar
boş konuştukları
savaşın bitmesinden
bu yana yaşanan
birçok önemli ve
ciddi casusluk skandallarıyla
defalarca ispatlanmış
bulunuyor.
Buna en son örnek,
Amerika'nın hem
iç güvenlik ve hem
de karşı casusluk
teşkilatı olan FBI'ın
en kidemli karşı
casusluk yetkililerinden
Robert Philip Hanssen'in
1985 yılından bu
yana ülkesinin çok
önemli sırlarını
ve özel bilgilerini
Rusya'ya para karşılığı
vermesinin ortaya
çıkması. Hanssen
olayı ünlü Aldrich
skandalından sonra
Amerika'yı ikinci
büyük şoka sokmuş
bulunuyor.
Gerek yabancı haberlerde
gerekse de bizde
çıkan konuyla ilgili
haberlerde, yorumlarda
Hanssen'in 15 yıldır
KGB'ye çalıştığı
belirtiliyor. KGB,
malum Sovyetler
Birliği'nin kolları
dünyanın her yerine
yayılmış, 100 bin
civarinda ajan çalıştıran
casusluk teşilatı.
Ama bu teşkilat
10 yıldır yok; zira
1991'de lağvedildi
ve yerine 3 ayrı
teşkilat kuruldu.
Ne var ki, çoktan
tarih olmasına rağmen
bazılarına göre
KGB hâlâ mevcut.
Tabii bu çok yanlış.
1991'den bu yana
KGB'nin işini başka
bir teşkilat yapıyor;
adı da SVR. Bu bakımdan
'KGB yanlışını'
düzeltmek için bugün
size biraz SVR'den
söz edeyim.
Amerika'nın mart
ayında statüleri
ile bağdaşmayan
faaliyetleri dolayısıyla
Rusya'dan ülkesindeki
diplomatlarından
4'ünü 10 gün içinde,
46'sını da hazirana
kadar geri çekmesini
sert bir dille talep
etmesi benim Rus
istihbaratının ne
kadar faal olduğu
şeklindeki kanaatimin
doğru bir kanaat
olduğuna işaret
ediyor. Amerikan
kaynakları da aynı
kanaatte; bunlar
Rusya'nın Amerika'daki
istihbarat faaliyetlerinin
neredeyse Soğuk
Savaş dönemindeki
seviyeye ulaştığını
söylüyorlar ve SVR'nin
etkinliğine dikkat
çekiyorlar.
RUS DIŞ POLİTİKASINI
SVR BELİRLİYOR
Tam adı Sluzhba
Vineşnoy Razvedki,
kısa adı SVR olan
Rus dış istihbarat
servisi, Rus dış
politika uygulamasının
iki önemli unsurundan
birisidir; zaman
zaman diğer önemli
unsur olan Rus Dışişleri
Bakanlığı'nı bazı
yönlerden gölgeleyebiliyor,
uygulamada birincil
rol de oynayabiliyor.
Bunu da eski Başkan
Boris Yeltsin'in
geçen yıl verdiği
bir demeçten biliyoruz;
zira Yeltsin o demecinde
'Rus dış politikasının
tespitinde, SVR'nin
Dışişleri Bakanlığı
ya da başka kurumlardan
çok daha fazla rol
oynadığını' bizzat
açıklamıştı.
SVR'nin mesela,
Rus nükleer ve balistik
teknolojisinin İran'a
aktarılması, NATO'nun
genişlemesi, 1972
tarihli ABM anlaşması
ve muhtemelen bilinmeyen
başka çok önemli
konulardaki Rus
dış politika pozisyonlarının
tespit ve savunulmasında
çok önemli roller
oynadığı, bugün
pek çok uzmanın
ortak görüşü...
Asıl görevi dış
istihbarat olan;
ama bunu yaparken
resmi Rus dış politikasının
yönünü de etkileyebilen
SVR bugünkü ve gelecekteki
Rus dı politikası
bakımından böylesine
önemli, ilginç bir
kurum. SVR, Rusya'da
yaklaşık 10 yıldır
devam eden büyük
kargaşadan ve Yeltsin
döneminin keyfi
ve istikrarsız özelliğinden
hemen hemen hiç
etkilenmeyen, kısacası
bu dönem içinde
Sovyetler'den devraldığı
etkin yapısını büyük
ölçüde muhafaza
edebilen çok özel
bir istihbarat servisi.
İSTİHBARATTA
İSTİKRARIN ÖNEMİ
KGB'nin lağvedilmesinden
sonra iç ve dış
istihbarat olarak
ikiye ayrılan Rus
istihbaratinin dis
bölümünü üstlenen
SVR, iç bölüme bakan
ve karşı casuslukla
ilgilenen FSB'nin
aynı dönemde ugradığı
çeşitli depremleri,
yönetim, kadro ve
başkan değişikliklerini
de hiç yaşamadı;
kadrosu ve başkanları
hemen hemen hiç
değişmedi; kurum
10 yıl içinde sadece
3 başkan gördü.
Leonid Şabarşin,
Yevgeni Primakov
ve Vyaçeslav Trubnikov.
1991-1996 yılları
arasında SVR'nin
başkanlığını yapan
Yevgeni Primakov'u
herkes tanır. Primakov
5 yıl kadar önce
dışişleri bakanı
olduğunda yerine
yakın mesai arkadaşı,
dostu Vyaçeslav
Trubnikov'in gelmesini
sağladı. Trubnikov
da kurumu bugünlere
kadar getirdi.
Trubnikov görevini
geçen yıl yeni bir
başkana devretti.
Yeni başkan 52 yaşındaki
Sergey Lebedev,
başkan Putin'in
eskiden beri tanıdığı
bir istihbaratçı.
Putin onu Doğu Almanya'da
görev yaparken tanımış.
İstihbaratçılıkta
ikisi de aynı nesilden
sayılırlar. Ama
hem Putin hem de
selefi Trubnikov'a
göre Lebedev farklı
bir istihbaratçı
geçmişe sahip; zira
o Putin ve Trubnikov
gibi KGB'ye kendi
istekleriyle değil;
tam aksine tayinle
intisap etmiş birisi.
Lebedev, KGB'ye
Komünist Gençlik
Örgütü Komsomol'un
emriyle girmiş ve
daha sonraları gönüllü
KGB'cilerin gittiği
Andropov Enstitüsü
yerine Dışişleri
Bakanlığı'nın Diplomasi
Akademisi'ne gitmiş,
buradan 1978'de
mezun olduktan sonra
KGB'nin dış ilişkilere
bakan ünlü Birinci
Bölümü'ne tayin
edilmiş. Doğu Almanya'da
çeşitli görevlerden
sonra çalıştığı
bölümün müdürü yapılan
Lebedev'in burada
yükselişi 1998 yılında
nedense durmuş,
aynı yıl SVR'nin
resmi temsilcisi
olarak Washington'a
tayin edilmiş. Bazı
yorumculara göre,
Washington'a tayini
de bir çeşit kızağa
alma operasyonu
aslında.
Lebedev, yine bazı
yorumculara göre,
SVR'nin Batılı kanadını
(Occidentalist)
temsil eden birisi;
doğulu kanadını
(Orientalist) ise
hem son başkan Trubnikov
ve hem de Primakov
temsil ediyorlardı
ve bu ikisi kurumu
'Orientalist çizgide'
yönetiyor, yönlendiriyorlardı.
Mesela, Rus dış
politikasının son
yıllardaki 'çok
kutuplu bir dünya
söylemi'nin yazar
ve mimarları aslında
bu ikisiydi; tam
söylemek gerekirse
SVR idi, kurum olarak.
SVR, hakkında çok
az şey bilinen tam
anlamıyla bir kapalı
kutu. Ne Rus ne
de Batı medyasında
hakkında fazla bir
şey yayınlanmadı
bugüne kadar. Benim
bu köşede anlattıklarım
da çok zor bulunabilen
bilgiler.
Süpergüç
olmaktan çoktan
çıkan; ama bunu
bir türlü kabullenemeyen
ve Putin ile birlikte
yeniden en azından
güçlü, sözü dinlenir
ülke olmak için
çırpınan Rusya'nın
dünyaya yönelik
plan ve hareketlerinin
motoru SVR elbette;
ben 'SVR'yi iyi
tanımak lazım' diyorum...
İSTİHBARAT BİRİMLERİ
(Arşiv)
İstihbarat
Kurumları
ABD
bizi niçin ve nasıl
dinliyor?
KGB'nin
Yeni Yüzü: SVR
İstihbarat
Koalisyonu
|
Teskilat